SpecialBite is al tien jaar een vreemde eend in de bijt in het landschap van culinaire gidsen. Het draait namelijk niet alleen om technische hoogstandjes in de keuken maar om de totale beleving. Restaurants worden door spotters niet alleen gewaardeerd op het goede eten maar ook op het interieur en de locatie. En zo kan een klein huiskamerrestaurant of een toko naast een spectaculair sterrenrestaurant staan.

Wanneer het gaat om onze absolute favorieten, is alles op hoog niveau en zo kwamen redactie en spotters, met hulp van de stemmers in de online restaurantverkiezing, tot een nieuwe eigenzinnige lijst voor 2010. Die presenteerden we maandagavond heel feestelijk in het Wereldmuseum in Rotterdam. De stad die we uitriepen tot Culinaire hoofdstad van Nederland. Want in Rotterdam bruist en knettert het.

De tien meest bijzondere restaurants van Nederland:

1. Ivy Rotterdam

Een jaar geleden werd hij SpecialBites nummer 1 met Puur in Asten, nu heeft Francois Geurds in Rotterdam iets gecreëerd dat Nederland nog niet had. Als geen ander verlegt hij elke grens die een restaurateur tegenkomt op zijn pad en zet hij iedereen aan het denken over de definitie van een echt bijzonder restaurant.
Bij Ivy draait het niet alleen om ongelooflijke smaken die van een andere planeet lijken te komen, maar ook om geuren, sensaties in je mond, neus en oren. En om presentatie en om beleving. Geen loos moleculair gegoochel, Geurds schuwt alleen geen enkele interessante nieuwe techniek als die kan bijdragen aan nog meer beleving van zijn bezoekers. Wie er is geweest, raakt er niet over uitgepraat. Omdat hij zijn taak als kok en gastheer zo breed opvat, is hij meteen ook de ultieme SpecialBite winnaar want bij SpecialBite draait het om zoveel meer dan eten alleen.

2. Beluga, Maastricht
Hans van Wolde staat nooit stil. Hij heeft met Beluga in Mastricht een ongelooflijk restaurant neergezet maar dan blijft het niet bij. Kookstijl, interieur, zijn ideeën over gastvrijheid zijn permanent in ontwikkeling. Zo voegde hij ook al Beluga Nextdoor aan het Nederlandse restaurantlandschap toe en nu wacht een heel nieuw soort snackbar. Zijn interieur is van een grote sereniteit. Indrukwekkend is de nieuwe weg die hij inslaat met zijn aandacht voor de balans tussen lichaam en geest. Zen op je bord.

3. Oud Sluis, Sluis
Via een glazen hal, kom je binnen in het prachtige jaren zeventig, science-fiction-achtige restaurant van Sergio Herman in Zeeland. Hij heeft het culinaire laboratorium verlaten. Back to Basics is nu zijn stijl, amuses heten hier weer hapjes. Maar dan wel zoals je die nog nooit gegeten hebt. Eten om heel ver voor om te rijden. Door een glazen ruit zie je Sergio en zijn witte leger aan het werk. De concentratie spat er af.

4. Le Restaurant, Amsterdam
In de Amsterdamse Pijp staat de Jan de Wit de sterren van de hemel te koken. Kleinschaligheid is zijn grote troef. Hij bemoeit zich met de wijn, en met zijn gasten en staat tussen de bedrijven door achter de pannen. Met marktverse producten maakt hij klassieke gerechten die net een fractie anders dan anders zijn en presenteert die als ware kunststukjes. Hij doet Amsterdam goed, en Amsterdam hem. Het is hier nog fijner dan destijds bij De Nederlanden in Vreeland.

5. De Librije, Zwolle
Nog altijd is het feest in het 16e eeuwse kloostercomplex bij Jonnie en Thérèse in Zwolle. Eten van de boer om de hoek, bereid op het allerhoogste niveau. Die aanpak werd hier groot gemaakt. En met een ondernemerschap dat zijn weerga niet kent. Met hun restaurants en hotel hebben zij de horecakaart van Nederland voorgoed veranderd. Celebrity’s werden ze en een voorbeeld voor velen.

6. Elzenduin Beach, Ter Heijde aan Zee
Marco Westmaas, beachboy van Nederland, is de interessante nieuwkomer op het restauratieve front. Hij kwam uit Australie, reisde de wereld rond en vatte zijn ideeën samen in een strandtent zoals de Nordzee die nog nooit had gezien. Uitzicht op de golven, de zonsondergang als decor het ruisen van de zee als achtergrondmuziek en dan op je bord prachtig, vernieuwend eten. Want net Hans van Wolde is hij een kok die ook wil weten wat het eten met de geest doet.

7. Fred, Rotterdam
Onder een plafond van gouden sterren in hartje Kralingen, Rotterdam, voltrekt zich avond aan avond het wonder van Fred Mustert. Havenbaronnen, kralingse kak en gewone Rotterdammers die iets te vieren hebben verzamelen zich hier allemaal en laten zich verwennen door deze topkok die zijn strepen al lang elders had verdiend. Fred serveert hier zijn eigen klassiekers zoals coquilles met ganzenlever. Bijna over the top maar net niet helemaal, Rotterdam houdt van Fred en Fred van Rotterdam.

8. Marius, Amsterdam
Als er een soort restaurant typisch van nu is, dan is het wel het huiskamerrestuarantn en in die categorie marcheert Kees Elfering ver voor alle anderen uit. Een minikeukentje, geruite kleedjes op tafel, planken vol kookboeken aan de muur, een paar tafeltjes, een dagmenu van vier gangen, ingredienten die ‘s ochtends zijn ingekocht. Hij haalde er de New York Times mee en nu ook de top tien van SpecialBite.

9. Hubert Haenen, Valkenburg
Het feest van Valkenburg is het feest van Hubert Haenen en zijn vrouw Marjolein. Dacht we vroeger nog aan horden toeristen en toeristische geveltjes tegenwoordig denken we aan een houtkachel waar alles om draait, aan slow food, aan de hele avond de tijd nemen, aan kijken naar haar schilderijen, aan boerenmarkten tot ver in Belgie waar al die lekkere ingrediënten bij elkaar gesprokkeld worden. En bovenal aan enthousiasme en goed gastheerschap. Met Haenen's ongekende vermogen tot communiceren met zijn gasten maakt hij hen tot deel van zijn restaurant en kookwijze. Zie alle reacties en stemmen op onze site: Hubert Haenen creeert zijn eigen community. Wat een heerlijk en eigenzinnig adres.

10. Saur, Den Haag
Het paar achter toptent Wox liep al jaren rond met uitbreidingsplannen. Het ontfermde zich over het langzaam afgegleden klassieke visrestaurant Saur bij de Hofvijver. Een ingrijpende verbouwing zorgde voor een donkere, sfeervolle tent met internationale allure. De mooie gerechten, de imposante wijnkelder en de ervaren maar losse bediening zorgt ervoor dat deze Haagse hotspot vol zit met de Haagse tout le monde. Zoals ze in Den Haag zeggen: den-de-rend!

Bekijk ook de topnoteringen per stad en per provincie »

(Foto: Robin Utrecht)