Een veelbelovende filmtitel. ‘Lunch op Maria Hemelvaart’. Op Ferragosto viert Italië collectief feest. Niet hoofdrolspeler Gianni, die staat in de keuken. Net als ik toen. 

Bianchetto als rode draad
“Un bianchetto”. Met een wit wijntje bij de plaatselijke enoteca begint een film over de traditionele Italiaanse lunch tijdens Maria Hemelvaart, Ferragosto. Vijftiger Gianni woont in Rome, samen met zijn moeder, een stokoude adellijke weduwe die al jaren blut is. Hij komt voor de ondankbare taak te staan een kwartet oude dames te herbergen op een snikhete dag, waarop iedereen in Italië vrij is. Van Turijn tot Taormina viert men feest. 
Als Gianni de oude moeder van de huisbaas tijdens het feestweekend in huis neemt, zal deze een deel van Gianni’s achterstallige huur kwijtschelden. Gianni heeft geen keus en komt uiteindelijk met vier veeleisende oude vellen te zitten. Hij moet een lunch bereiden op een dag waarop heel Rome uitgestorven is en er geen winkel open is.  
Samen met straatvriend Viking tikt hij een vis op de kop aan de oevers van de Tiber. In de keuken snijden de mannen flinters aardappel en fileren ze vis. Gianni’s Chablis-gebruik op de bon is ontluisterend. Tijdens het koken zuipen de twee wijn dat het een lieve lust is. Het contrast met de verlopen en zichtbaar dronken vriend in een vies sporthemd, een brave maar alcoholverslaafde zoon en een roodgelipte weduwe die getuigt van verlepte glorie, is sterk en ontroerend. De verlekkerde blik van het oudje dat zich verheugt op haar pasta al forno werkt op de lachspieren. De nachtelijke escapades en avances van besje Marina maken Gianni wanhopig. En mij ook een beetje eerlijk gezegd. 

Veeleisende Amerikanen vs grillige geronto’s
De film is een ontroerend portret gemaakt met debuterende actrices van over de negentig, en deed me terugdenken aan de tijd dat ik zelf in Italië woonde en een pranzo di Ferragosto moest koken. Alleen waren mijn gasten geen grillige gerontootjes, maar veeleisende Amerikanen. En was ik niet overgeleverd aan de capriolen van een oud-aristocratische weduwe, maar aan de nukken van ex-fidanzato R, ook al zo’n nobele nazaat. 
Ik was te gast bij R’s adellijke familie in Castiglioncello. In het riante huis van zijn oma verzorgt R in de zomers volpension aan rijke Amerikanen. Of ik een menusuggestie had voor deze feestelijke dag (Ferragosto) met de Amerikanen. In mijn naïviteit stelde ik vitello tonnato voor. Dat eet je namelijk op Ferragosto wist ik. En dan een simpele pasta met verse tomatensaus als primo. R, zelf ooit chef, vond het een goed idee en ging op weg in een Mercedes-van om de preppies op te halen van het vliegveld in Rome.

Internet-vitello
Na een ochtendkoffietje eerst maar eens het recept van de vitello op internet opzoeken. Ik had een beetje gebluft tegen R. “Laat de kalfsmuis een nacht marineren”, lees ik op een site. Geen tijd voor. Het is maar een paar uur rijden naar Rome. Bovendien moet de kalfsmuis nog anderhalf uur stoven, en dan nog afkoelen. Ik zoek naar een snellere variant. Ik zet het vlees op met een bouquet garni, water, wijn en kruiden. Ik krijg het ouderwetse fornuis niet aan de praat. Misschien is de gasfles op. Ik sjouw me een breuk met een nieuwe fles en sluit die aan. Niks. Ik loop naar de buren en smeek ze me te helpen. Het is inmiddels 13.00, ze gaan al eten. Dat wordt me natuurlijk niet in dank afgenomen, storen tijdens ‘il pranzo di Ferragosto’! Eindelijk is het ding aan de praat en kan ik het vlees opzetten. 

Tonnato
Voor de tonijnsaus wil ik eieren, tonijn, ansjovis en kappertjes met een beetje kookvocht van de kalfsmuis pureren, maar alles blijft in de tanden van de keukenmachine hangen. Ik zoek naar een geschikter apparaat. Is de kalfsmuis al gaar? Ik voel er aan en het baart me zorgen. Het voelt droog. De saus lukt uiteindelijk. Alle elektrische apparaten zijn nu wel vies en tijd om het er allemaal weer onbevlekt uit te laten zien is er niet meer. Waarom gaat de tijd hier ineens hard, daar hadden ze toch geen last van in het Zuiden? 

Familierecept
Ik heb nét alles af als ik de Mercedes het schelpenpad hoor op draaien. Ik krijg van R op mijn kop dat er teveel knoflook in de tomatensaus zit. “Daar houden kinderen niet van”. De Americano’s likken hun vingers er bij af, kids included. I rest my case. De moeder vraagt me naar het recept van de vitello. “Een beetje van mezelf en een beetje van internet” denk ik, maar ik antwoord strategisch dat het een geheim familierecept is van R’s oma. Dat vitello tonnato een typisch gerecht uit Piemonte is weten ze hopelijk niet, want R’s oma is Siciliaanse. 
De Amerikanen hadden een prachtweek, voor mij werd het afzien. De relatie tussen mij en R hield geen stand. Twee kapiteins in de kombuis werkt niet. Voor Gianni en mij zal het feestelijke Pranzo di Ferragosto wel altijd een dubbele lading hebben. 

Waar draait deze film? Kijk hier