Op koffiezakken en -pakken kun je vaak lezen wat erin zit: 100% Arabica; 80% Arabica/20% Robusta; 70% Arabica/30% Robusta; 100% Robusta. Maar wat zeggen die aanduidingen eigenlijk? Koffie is koffie, toch? Niet helemaal. De soort koffie en de blend bepalen de smaak voor een groot deel. Een korte toelichting bij de bekendste soorten, Arabica en Robusta:

Eerst de boon
Arabica (Coffea arabica)
Met zo’n 70% van de wereldproductie is dit verreweg de meest gebruikte koffiesoort. De Arabicaplant groeit ongeveer tussen 1000 en 2000 meter. Op deze hoogte heeft het grote temperatuurverschil tussen dag en nacht altijd positieve uitwerkingen op fruit. Aangezien de koffiebes een vrucht is, en de koffieboon hierin zit, komt deze uitwerking via de bes in de boon terecht. En krijgt ‘ie een betere smaak. Dankzij de 44 chromosomen van arabica, tegenover de 22 van robusta heeft de arabica een meer verfijnde en complexere smaak.
Robusta (Coffea canephora)
Deze soort groeit op ongeveer 200 - 800m hoogte, is vaak minder complex in smaak en bevat twee tot drie keer meer cafeïne (1.7%-4.0%) dan de Arabica (0.8%-1.4%). Daarom wordt deze soort vaak gebruikt als 'opvuller' of toegevoegd als opkikker voor extra krachtige koffie.

Dan de blend
Hoe de bonen vervolgens gemixt worden, is ook weer smaakbepalend. 100% Arabicakoffie is over het algemeen zacht, rond en mild van smaak. Hoe meer Robusta er aan toegevoegd is, hoe meer kracht er in de koffie zit. Een echte Zuid-Italiaan wordt pas wakker met een flinke Robusta, terwijl de gemiddelde Noord-Europeaan daarvan al gaat stuiteren. Zoals altijd is smaak persoonlijk. Niets is fout, en alles is goed. Houd je van meer krachtige koffie met een wat bittere ondertoon, kies dan voor de Robusta. Houd je het liever ‘rustig’, blijf dan bij de Arabica.

Koffiemode
Vroeger werd veel vaker Robusta in de koffiemelanges gebruikt, vandaag is het steeds meer ‘mode’ om 100% Arabica te gebruiken. Een nadeel voor diegene die koffie echt als opkikker gebruiken. Gebeurde dat vroeger al na één kop koffie, vandaag moet je er toch echt meer van drinken. En al helemaal als het geen filterkoffie of cafettiere is. Die zetmethode genereert de meeste cafeïne. Veel horecazaken gaan over op de automaten en espressomachines: een zetmethode die tot ongeveer 6 keer minder cafeïnevrij maakt.

Richtlijn
Natuurlijk geeft de tweedeling Arabica/Robusta een versimpeld beeld van de uiteindelijke smaak van je kop koffie. Er komt zoveel meer bij kijken: waar komen de bonen precies vandaan, hoe zijn ze gebrand, hoe zijn ze gemalen en hoeveel koffie wordt er per kop gebruikt? Maar ondanks al die verschillen, blijft dit een handige richtlijn:
- Wil je koffie als opkikker? Drink filterkoffie met veel Robusta.
- Wil je koffie als smaaksensatie? Drink espresso met veel Arabica

Sander Schat is tweevoudig kampioen NK Barista (2008, 2009) en geeft exclusieve proeverijen en demonstraties. Zie ook: www.sanderschat.nl